آیا شتاب دهنده بزرگ هادرونی سرن واقعاً زمان را کند یا دستکاری می نماید؟! - املاک کانادا

خاموشی شتاب دهنده بزرگ هادرونی و شروع موج شایعات زمان

پس از نزدیک به 18 سال فعالیت مداوم، شتاب دهنده بزرگ هادرونی در مرکز پژوهش های هسته ای اروپا (CERN) در چارچوب برنامه ای معین خاموش شد. این خاموشی به معنی سرانجام کار این ابزار بزرگ نیست، بلکه مقدمه ای برای یک ارتقای بسیار بزرگ به نام هادرونی با درخشش بالا یا به اختصار HiLumi است. با این حال، انتشار این خبر در شبکه های اجتماعی موجی از سردرگمی و اظهارنظرهای عجیب را میان کاربران ایجاد کرد.

بسیاری از افراد مدعی شدند از زمان خاموش شدن این دستگاه، احساس متفاوتی نسبت به گذر زمان دارند؛ بعضی می گویند زمان کندتر شده و بعضی دیگر حس می نمایند روزها سریع تر می گذرند. حتی گروهی معتقدند حالات روحی آن ها به مستقیم به برخورد ذرات در این آزمایشگاه مرتبط است. واقعیت این است که فیزیک دانان سرن اگرچه علاقه زیادی به درک ماهیت زمان دارند، اما ابزاری برای کنترل یا دستکاری احساس ما از گذر زمان در اختیار ندارند.

شتاب دهنده بزرگ هادرونی دقیقاً چه می نماید و چرا ساختار آن ارتقا می یابد؟

این ابزار علمی بزرگ ترین و قدرتمندترین شتاب دهنده ذرات در دنیا است که در عمق صد متری زمین و در مرز میان فرانسه و سوئیس واقع شده است. این دستگاه شامل یک تونل دایره ای 27 کیلومتری است که پرووتون ها را پس از عبور از چند شتاب دهنده کوچک تر، به سرعتی نزدیک به سرعت نور می رساند. وقتی این ذرات به سرعت 99.9999991 درصد سرعت نور می رسند، در چهار نقطه اصلی مسیر با یکدیگر برخورد می نمایند تا اطلاعاتی از شرایط ماده در نخستین لحظات پیدایش دنیا ارائه دهند.

هدف از ارتقای جاری و تبدیل آن به نسخه نو، افزایش شدید مقدار برخوردها یا همان درخشش دستگاه است. در این مرحله که پیش بینی می گردد تا اواسط دهه آینده میلادی به بهره برداری کامل برسد، آهن رباهای فوق پیشرفته نو و آشکارسازهای بسیار دقیق تری نصب خواهند شد تا حجم داده های فراوریشده چند برابر کل داده های جمع آوری شده در 3 مرحله قبلی فعالیت دستگاه باشد.

آیا برخورد ذرات در سرن می تواند برای زمین یا زمان خطرساز باشد؟

از همان روزهای نخست ساخت این آزمایشگاه بزرگ، نظریه های توطئه گوناگونی درباره آن مطرح شده است. شایع ترین ادعا این است که برخوردهای ذره ای درون این شتاب دهنده می توانند سیاهچاله یا پدیده های مخربی ایجاد نمایند که دنیا را بلعیده یا زمان را دستخوش تغییر کند. با این حال، مقایسه های فیزیکی نشان می دهند پدیده های طبیعی در کیهان روزانه برخوردهایی بسیار شدیدتر رخ می دهند.

به عنوان نمونه، شتاب دهنده های طبیعی در فضا مانند سیاهچاله های ابرپرمصرف می توانند ذراتی فراوری نمایند که انرژی آن ها صدها هزار برابر بیش از انرژی برخوردهای ایجادشده در آزمایشگاه های دست ساز بشر است. اگر قرار بود چنین برخوردهایی ساختار زمان یا زمین را از بین ببرند، کیهان بسیار پیش از این دچار اختلال شده بود.

ماهیت فیزیکی زمان و علت احساس متغیر بودن آن در فکر انسان

زمان یکی از بزرگ ترین پرسش های حل نشده در فیزیک بنیادین است. احساس روزمره ما از گذر یک طرفه زمان با قوانین فیزیک تفاوت هایی دارد. در بسیاری از معادلات فیزیکی، جهت خاصی برای زمان تعریف نشده است و آنچه ما به عنوان پیکان زمان می شناسیم، عمدتاً به قانون دوم ترمودینامیک و افزایش آنتروپی (Entropy) یا بی نظمی در دنیا مربوط می گردد.

بر اساس نظریه نسبیت اینشتین، زمان مفهومی مطلق نیست و بسته به سرعت حرکت ناظر و شدت میدان گرانشی تغییر می نماید. برای نمونه، ساعت ها در ارتفاعات بالا به علت گرانش کم تر، اندکی سریع تر از سطح دریا کار می نمایند. اگر شما یک پروتون درون شتاب دهنده باشید که با سرعت نزدیک به نور حرکت می نماید، زمان برای شما کاملاً متفاوت می گذرد؛ اما برای انسان هایی که روی سطح زمین ایستاده اند، زمان با همان روند همیشگی در حال گذر است.

خطاهای ادراکی و خطای شناختی در مواجهه با اخبار علمی پیچیده

پدیده ای که باعث می گردد مردم تصور نمایند تعطیلی یک آزمایشگاه علمی باعث تغییر در احساس زمان یا حال عمومی آن ها شده است، ریشه در روان شناسی و خطاهای ادراکی دارد. پدیده هایی مانند سوگیری تایید (Confirmation Bias) باعث می شوند وقتی شخصی خبری درباره یک دستگاه بزرگ و مرموز می خواند، هرگونه تغییر کوچک در احساسات، خستگی یا حواس پرتی روزمره خود را به آن خبر ربط دهد.

دنیا مدرن با حجم بزرگی از داده ها و تکنولوژی های پیچیده احاطه شده است که فهم دقیق آن ها احتیاج به دانش تخصصی دارد. همین فاصله میان دانش عمومی و علوم پیشرفته، فضایی مناسب برای رشد شایعات و توضیحات شبه علمی ایجاد می نماید؛ چرا که فکر انسان تمایل دارد برای پدیده های معلول، عللی ملموس و هرچند عجیب پیدا کند.

تأثیرات جانبی غیرمنتظره فناوری های پیشرفته در مراکز پژوهشی بزرگ

بسیاری از افراد ناآشنا با علوم بنیادی می پرسند چرا هزینه های سنگینی صرف ساخت شتاب دهنده ها می گردد در حالی که خطرات ادعاشده یا پیچیدگی های آن ها مردم را نگران می نماید. واقعیت این است که پژوهش های بنیادی در مراکزی مانند سرن همیشه دستاوردهای کاربردی بزرگی برای زندگی روزمره انسان ها داشته اند.

شبکه دنیای وب (World Wide Web) یا همان وب سایت هایی که امروزه برای آموزش و ارتباطات از آن ها استفاده می کنیم، نخستین بار در همین مرکز برای اشتراک گذاری سریع تر داده ها میان دانشمندان اختراع شد. بعلاوه فناوری های به کاررفته در تصویربرداری پزشکی، مانند دستگاه های پت اسکن (PET Scan) و درمان های پیشرفته سرطانی به وسیله پرتوهای ذره ای، مستقیم حاصل دانش پیشرفته در همین پروژه های فیزیک ذرات هستند.

سناریوی فرضی: اگر واقعاً زمان دستکاری می شد چه اتفاقی می افتاد؟

برای درک بهتر ناممکن بودن ادعاهای مطرح شده، می توان یک سناریوی فرضی را آنالیز کرد. اگر برنامه ای علمی توانایی کند کردن یا دستکاری زمان را در یک منطقه جغرافیایی داشت، نخستین اثر آن اختلال کامل در تمامی سیستم های دیجیتال، ماهواره های موقعیت یاب (GPS) و شبکه برق دنیای بود. این شبکه ها بر پایه همگام سازی نانواثانیه ای ساعت های اتمی کار می نمایند.

تغییر در سرعت گذر زمان حتی در مقیاس های بسیار کوچک صدمتری، بلافاصله باعث از دست رفتن ارتباط ماهواره ها با زمین و فروپاشی شبکه های مخابراتی می شد. عدم وقوع چنین اختلالاتی نشان می دهد که تغییرات ادعاشده به وسیله افراد در شبکه های اجتماعی، صرفاً زاییده ادراک شخصی و روان شناختی است و هیچ منشأ فیزیکی ندارد.

برخلاف ادعاهای مطرح شده در شبکه های اجتماعی، خاموشی موقت شتاب دهنده بزرگ هادرونی هیچ تاثیری بر روند گذر زمان یا زندگی روزمره انسان ها ندارد. این دستگاه صرفاً یک ابزار پژوهشی بسیار دقیق برای شناخت اجزای بنیادی ماده است و ارتقای آن به نسخه نو، فصل تازه ای از کشفیات شگفت انگیز را در دهه آینده روی دانشمندان خواهد گگردد.